Czy istnieje sposób całkowitej, skutecznej obrony przed manipulacją ? Wielu ludzi twierdzi, że należy w tym celu poznawać techniki manipulacyjnego wywierania wpływu. Jest w tym pewna logika lecz na 100% nie zagwarantuje nam niczego. Owszem możemy się w trakcie czy po czasie zorientować, że jesteśmy obiektem manipulacji. Daje nam to już pewien obraz i opinię o tym kto nami usiłuje manipulować. Jednak istnieje bardzo wiele technik które działają mimo to, że zdajemy sobie sprawę iż jesteśmy manipulowani. Tak więc wiedza na temat sposobów wywierania wpływu owszem jest przydatna, natomiast nigdy nie uchroni nas całkowicie przed złym wpływem innych.
W dyskusjach zwłaszcza ludzie o bogatej i lotnej wyobraźni często podpierają się przykładami. Podają je w celu podkreślenia i niejako dowiedzenia że głoszona przez nich teza jest słuszna. Jest to dość logiczne i słuszne postępowanie, chcemy aby rozmówca w pełni zrozumiał naszą argumentację. Z jaką reakcją na przykład możemy się spotkać ? Otóż oponent może zechcieć podważyć wiarygodność przykładu. Może zrobić to nawet skutecznie i sugerować tymsamym nieprawidłowość twierdzenia pierwotnego. Tymczasem faktycznie obalony został tylko przykład.
- Benzyna zaczyna być coraz droższa. Wczoraj na stacji XYZ zapłaciłem za pełny bak o 15 złotych więcej niż ostatnim razem.
- Nie zgodzę się. Bo na stacji XYZ zapłaciłem dzisiaj mniej niż 3 dni temu na stacji ABC.
Przykład może obrazować i potęgować wartość tezy. Podważenie jednak przykładu nie powoduje podważenia tezy. Można bowiem dość szybko znaleźć kolejne bardzo trafne przykłady na poparcie tezy. Nie możemy więc pozwolić aby krytyka rozmówcy skupiała się na przykładach bo możemy toczyć taką rozmowę bardzo długo przebijając się przykłądami i sposobami ich obaleń. Żądanie więc odrzucenia tezy na podstawie obalenia przykładu jest niedorzeczne i manipulacyjne. Pamiętajmy o meritum/tezie.
Powyższy sposób obalania tezy, może być wywoływany świadomie na przykład prowokującym pytaniem “na przykład?” i następnie krytykować sensowność, zasadność , logikę, fakty zawarte w przykładzie. Sugerując niedorzeczność tezy.
.. tak samo jak każde dziecko wie że… Zdarza się iż rozmówca usiłuje przeforsować swoją często niedorzeczną argumentację używając powyższych stwierdzeń. Zawierają one sugestię, że nawet dziecko i idioci doskonale wiedzą i w pełni zgadzają się z przytoczonym stwierdzeniem. Na tak przedstawiony fakt czy opinię o ile nie uświadomimy sobie tego w porę najczęściej zamilczymy lub przejdziemy dalej nie poddając w wątpliwość sensu stwierdzenia. Bo oczywistym wydaje się nam być, że nie będziemy roztrząsać czegoś tak błahego, że wiedzą i rozumieją to nawet dzieci. Instynktownie nie chcemy okazać się ignorantami w temacie i wolimy przemilczeć sytuację obawiając się śmieszności.
Zdając sobie sprawę z powyższego należy wyprowadzić się ze stanu “zaćmienia” i obawy śmieszności, ripostując , poddając w wątpliwość teorię czy pogląd który rozmówca prezentuje. Wystarczy też powiedzieć, że zarówno dzieci jak i idioci nie zawsze wiedzą i widzą wszystko właściwie czy prawdziwie.
Oczywiście możemy też zapytać zaprzyjaźnionego kilkulatka co sądzi na temat o którym podobno wszystko wie ;)
W dzisiejszych realiach społecznych wielu ludzi wykazuje zainteresowanie tym w jaki sposób można manipulować innymi. Jak wpływać na decyzje, podejmowane działania i sposób myślenia. Wielu ludzi specjalnie szkoli się w tych dziedzinach czyniąc inne – mniej świadome różnych mechanizmów – osoby bardziej podatnymi na wpływ. Z kolei ci wiedzą już często, że mogą paść ofiarą celowych zabiegów i chcą wiedzieć jak się przed tym uchronić.
Na łamach niniejszego bloga przedstawiane będą sukcesywnie różne teorie, strategie jak i “triki” mające na celu wywierać wpływ. Tak więc jak z wieloma różnymi narzędziami ich zastosowanie może mieć pozytywny jak i negatywny efekt. Podobnie jak przy pomocy młotka można budować dom lub rozbić głowę. Kwestie moralne zostawiam do rozważenia we własnych sumieniach. Wychodzę z założenia, że lepiej wiedzieć i używać wiedzy w dobrym celu lub obronie niż pozostać nieświadomym.